Puur design of meer?
Waarom heeft de ene champagnefles een brede buik, terwijl de andere juist een transparante fles of een opvallend korte hals heeft? Is het puur design of schuilt er meer achter?
In deze vierdelige serie ontdek je de verhalen achter de meest bijzondere champagneflessen. Sommige ontwerpen zijn al honderden jaren oud en vertellen iets over de geschiedenis van een champagnehuis. Andere flessen zijn ontstaan uit veiligheid, kunst of moderne merkbeleving.
In dit eerste deel duiken we in de historische flessen. Je ontdekt waarom Ruinart nog altijd verwijst naar de achttiende eeuw, hoe Cristal speciaal werd ontworpen voor een Russische tsaar en De Venoge Princes wordt gebotteld in een fles die doet denken aan de kristallen karaffen van de Europese aristocratie.
Bij deze champagnes begint het verhaal dus al voordat de kurk uit de fles gaat.
Waarom heeft Ruinart zo’n bijzondere fles?
Een fles Ruinart herken je vaak al voordat je het etiket hebt gelezen. De brede vorm, ronde schouders en smalle hals maken de fles direct anders dan de meeste champagneflessen. Dat ontwerp is geen moderne vondst. Het is een eerbetoon aan de geschiedenis van het oudste champagnehuis ter wereld.
Een ode aan de achttiende eeuw
Maison Ruinart werd opgericht in 1729. In die tijd werden wijnflessen nog met de hand gemaakt. Glasblazers vormden iedere fles afzonderlijk, waardoor geen twee flessen precies hetzelfde waren.
De fles die Ruinart vandaag gebruikt, is geïnspireerd op de zogenoemde mallet bottle. Dit type fles was populair in de achttiende eeuw en had een brede basis, ronde schouders en een relatief smalle hals.
Ruinart verwijst zelf naar het schilderij Le Déjeuner d'Huîtres uit 1735 van Jean-François de Troy. Op dit schilderij staan champagneflessen die opvallend veel lijken op de huidige Ruinart-fles. Zo verbindt het huis zijn moderne uitstraling met zijn rijke geschiedenis.
Hoe werden deze flessen gemaakt?
In de achttiende eeuw bestonden er nog geen volledig geautomatiseerde glasfabrieken. Een glasblazer verzamelde een klomp gesmolten glas aan een blaaspijp en gaf de fles vervolgens stap voor stap vorm door te blazen, draaien en rollen over een vlakke plaat, de zogenaamde marver.
Omdat iedere fles met de hand werd gemaakt, waren kleine verschillen heel normaal. Ook de wanddikte kon per fles variëren.
Het glas was dik en donker. Dat beschermde de wijn tegen licht en maakte de fles sterk genoeg om de druk van champagne te weerstaan.
Aan de onderkant van oude flessen zie je soms nog een ruwe pontil markering. Dit litteken ontstond doordat de fles tijdens het afwerken aan een ijzeren staaf werd bevestigd.
Een smallere hals
Niet alleen de brede buik valt op. Ook de monding van de Ruinart-fles is smaller dan gebruikelijk.
Waar een traditionele champagnefles doorgaans een monding van 29 millimeter heeft, gebruikt Ruinart een monding van 26 millimeter. Dat verschil lijkt klein, maar geeft de fles een verfijnd en elegant silhouet dat direct herkenbaar is.
Of deze smallere hals ook invloed heeft op de ontwikkeling van de champagne is nooit overtuigend aangetoond. De keuze lijkt daarom vooral esthetisch en historisch te zijn.
Waarom heeft Louis Roederer Cristal een doorzichtige fles?
Waar de fles van Ruinart teruggrijpt op de achttiende eeuw, ontstond de fles van Cristal door een bijzondere gebeurtenis.
In 1876 maakte Louis Roederer een exclusieve champagne voor tsaar Alexander II van Rusland. De Russische keizer was een groot liefhebber van de champagne van het huis, maar leefde in een tijd waarin aanslagen een reëel gevaar waren.
Volgens het historische verhaal stelde hij daarom twee bijzondere eisen.
1. De fles moest transparant zijn, zodat de inhoud zichtbaar bleef.
2. En de bodem moest volledig vlak zijn.
Een fles zonder ziel
Vrijwel iedere champagnefles heeft een holle bodem. Deze verdieping wordt ook wel de ziel of de punt genoemd.
Cristal vormt daarop een uitzondering. De fles heeft een volledig vlakke bodem.
Volgens de overlevering wilde de tsaar voorkomen dat iemand iets onder de fles kon verbergen. De transparante fles maakte het bovendien mogelijk om de inhoud visueel te controleren.
Of elk detail van dit verhaal historisch volledig te bewijzen is, blijft onderwerp van discussie. Vast staat wel dat Cristal sinds zijn introductie bekendstaat om deze unieke fles.
Waarom zit er goudkleurig folie om Cristal?
Normaal wordt champagne gebotteld in groen glas. Dat beschermt de wijn tegen uv-licht. Cristal gebruikt juist helder glas. Dat maakt de champagne gevoeliger voor licht. Daarom wordt iedere fles verpakt in het herkenbare goudkleurige cellofaan. Dit beschermt de wijn tijdens opslag en transport zonder dat het iconische ontwerp verloren gaat.
Waarom heeft De Venoge Princes zo'n bijzondere fles?
De Venoge is een van de weinige champagnehuizen waarbij niet alleen de cuvée, maar ook de fles een historisch verhaal vertelt.
De cuvée des Princes werd in 1858 gecreëerd als eerbetoon aan de Prinsen van Oranje. Daarmee heeft deze champagne een bijzondere band met het Nederlandse koningshuis die al meer dan anderhalve eeuw teruggaat.
De karakteristieke fles kwam pas later. De Venoge liet zich inspireren door de kristallen karaffen waarin de Europese aristocratie aan het begin van de twintigste eeuw champagne schonk. Destijds werd champagne regelmatig overgeschonken, omdat de remuage en het dégorgement nog niet zo verfijnd waren als tegenwoordig en er soms bezinksel in de fles achterbleef.
De brede buik, korte hals en elegante rondingen zijn een moderne interpretatie van zo'n historische kristallen karaf. Daarmee combineert De Venoge twee verhalen in één fles: een cuvée die werd opgedragen aan de Prinsen van Oranje en een fles die herinnert aan de manier waarop champagne vroeger aan de Europese hoven werd geserveerd.
Juist die combinatie maakt de Princes-fles uniek in Champagne.
Ontdek de verhalen achter meer dan 300 champagnes
Bij Muselet geloven we dat een goede champagne niet alleen begint bij wat er in het glas zit, maar ook bij het verhaal erachter. Daarom zoeken we continu naar bijzondere cuvées, iconische huizen én verborgen parels die iets unieks te vertellen hebben.
Met een assortiment van ruim 300 champagnes helpen we zowel beginnende liefhebbers als echte kenners bij het vinden van de fles die perfect past bij ieder moment. Of je nu op zoek bent naar een klassieker met een rijke historie of juist iets verrassends wilt ontdekken, wij blijven voortdurend zoeken naar de mooiste champagnes uit de Champagne.
